Ga naar de inhoud

Valthermond

Ook de geschiedenis van Valthermond heeft te maken met het veen. De ontginning ervan in Valthermond begon in 1853. Het twee kanalensysteem werd er toegepast. Het ene kanaal liep door de Noorderveenplaats en het andere door de Zuiderplaats. Op de ‘vooraffen’ tussen de kanalen werden later de eerste huizen gebouwd. De wijken die loodrecht op de kanalen werden gegraven liggen in Valthermond precies 185 meter uit elkaar. Bij de vervening verdween een 12 km lange uit boomstammen opgebouwde brug door het veen die rond het begin van de jaartelling, dwars door het veenmoeras, Valthe met Ter Apel verbond.

De werkomstandigheden voor de arbeiders in het veen waren slecht. Ook in Valthermond. In 1888 braken er stakingen uit. De arbeiders wilden meer loon en de vrijheid om zaken te kopen waar ze dat zelf wilden. Ze waren namelijk verplicht om dat bij hun veenbaas te doen. En dat betekende vaak dat ze meer dan de helft van hun loon niet uitbetaald kregen. Om de stakingen in de hand te houden kwam er marechaussee in het dorp en aan het Zuiderdiep een kazerne.

Bij een veenbrand in 1917 kwamen zestien Valthermonders om. De veenontginning bracht allerlei activiteiten met zich mee. Zo werd Valthermond al snel het grootste dorp van de vroegere gemeente Odoorn. In 1919 had het dorp 4638 inwoners: ruim 6,5 keer zo veel als het grootste zanddorp Exloo.
Na het afgraven van het veen werd de overblijvende grond geschikt gemaakt voor de landbouw. De fabrieksaardappel werd het belangrijkste gewas. In het dorp vestigde zich in 1958 een kweekinstituut voor aardappelrassen (KARNA). Brandstof - turf - was in de regio bijna onbeperkt beschikbaar. Dat trok veel bedrijvigheid aan. In Valthermond kwam bijvoorbeeld een steenfabriek.

Valthermond heeft opvallend veel kerken en kerkjes. Rooms-katholieken konden voor de kerk naar het naburige Zandberg maar voor de vele andere kerkelijke stromingen kwamen er eigen kerkgebouwtjes. Voor een groot deel zijn ze er nog.

Aantal inwoners

Per 1-1-2017: 3375.